اگر کنجکاوید بدانید روش ساخت دستگاه روغن گیری چیست و آیا میتوان نسخهای خانگی از آن ساخت یا خیر، پاسخ کوتاه این است: بله، امکانپذیره. البته ساخت دستگاه روغن گیری خانگی ارزان یا نیمه حرفهای نیاز به شناخت قطعات، ابزار و کمی دانش فنی دارد. اما نگران نباشید؛ در این مقاله همه چیز را طوری توضیح میدهیم که هم افراد فنی و هم کسانی که هیچ تجربه مکانیکی ندارند، بتوانند مسیر ساخت و درک دستگاه را راحت دنبال کنند.
فهرست محتوا
آیا دستگاههای روغن گیری خانگی برای استفاده مناسب هستند؟
دستگاههای روغنگیری خانگی طی چند سال اخیر محبوبیت زیادی پیدا کردهاند. دلیل اصلی آن این است که مردم بیشتر به دنبال روغنهای سالم، بدون افزودنی و تازه هستند. دستگاههای خانگی اگرچه اندازه کوچکتری دارند و ظرفیت تولیدشان محدود است، اما برای خانوادهها یا حتی عطاریهای کوچک کاملاً کارآمد هستند.
ویژگی مثبت آنها این است که میتوانند در زمان کوتاه روغن تازه از دانههایی مثل کنجد، سیاهدانه یا گردو بگیرند، بدون اینکه نیاز باشد روغن آماده کارخانهای خریداری شود. البته باید در نظر داشت که این دستگاهها معمولاً توان مداوم و طولانی ندارند؛ یعنی نمیتوانید ساعتها بیوقفه با آنها کار کنید. بنابراین اگر هدفتان مصرف شخصی یا فروش در مقیاس کم است، دستگاه روغن گیری خانگی انتخابی مناسب و اقتصادی است. اما اگر به تولید عمده فکر میکنید، نسخه صنعتی یا نیمهصنعتی راهحل بهتری خواهد بود.
لوازم مورد نیاز برای ساخت دستگاه روغن گیری خانگی ارزان
برای ساخت یک دستگاه روغنگیری خانگی ارزان نیاز به لوازمی دارید که هم دسترسپذیر باشند و هم هزینه زیادی نداشته باشند. مهمترین قطعات عبارتند از:
موتور الکتریکی کوچک: میتواند از موتور دستگاههای برقی دیگر (مثل همزن صنعتی یا موتور کولر آبی کوچک) استفاده شود. این موتور وظیفه چرخاندن مارپیچ را دارد.
مارپیچ (اسکرو) فلزی: مهمترین بخش دستگاه که دانهها را فشرده میکند میتوانید آن را از بازار قطعات صنعتی تهیه کنید یا حتی سفارش تراشکاری بدهید.
محفظه یا لوله فلزی: محل قرارگیری مارپیچ که دانهها در آن فشرده میشوند. استفاده از استیل ضد زنگ بهترین گزینه است.
توری یا فیلتر فلزی ریزبافت: برای جدا کردن روغن از تفاله
مخزن جمع آوری روغن: ظرفی که روغن خروجی در آن ریخته میشود.
پایه و بدنه محکم: برای نگه داشتن کل مجموعه و جلوگیری از لرزش
نکته مهم در انتخاب لوازم این است که همگی باید در تماس با مواد غذایی بیخطر باشند و از جنس استیل یا آلیاژهای بهداشتی ساخته شوند.
مراحل ساخت دستگاه روغن گیر
بعد از تهیه قطعات، مراحل ساخت دستگاه روغنگیر به صورت ساده و مرحله به مرحله به این شکل است:
ساخت بدنه و پایه: ابتدا باید یک شاسی یا بدنه محکم بسازید تا همه قطعات روی آن نصب شوند.
نصب موتور: موتور روی بدنه ثابت میشود و از طریق کوپلینگ یا تسمه به مارپیچ متصل میگردد.
قرار دادن مارپیچ در محفظه: مارپیچ داخل لوله یا محفظه فلزی قرار میگیرد تا دانهها به سمت جلو هدایت شوند.
تعبیه خروجی روغن و تفاله: در محفظه باید شکافهایی برای عبور روغن و یک خروجی برای تفاله در نظر گرفته شود.
اضافه کردن فیلتر: توری فلزی در مسیر خروج روغن قرار میگیرد تا ناخالصیها جدا شوند.
آزمایش و اصلاح: دستگاه باید با مقدار کمی دانه تست شود تا از عملکرد صحیح موتور، فشار و کیفیت روغن مطمئن شوید.
این مراحل شاید ساده به نظر برسند، اما نیاز به دقت زیادی دارند؛ بهخصوص در طراحی مارپیچ و محفظه که اگر درست انجام نشود، روغنگیری کارآمد نخواهد بود.
چگونه عمر مفید دستگاه روغن گیری را بیشتر کنیم؟
شناخت روش ساخت کافی نیست؛ برای استفاده مؤثر و طولانیمدت باید نکاتی را هم در نظر داشته باشید:
بهداشت: دستگاه باید بعد از هر بار استفاده تمیز شود. باقیماندن روغن یا دانه در دستگاه باعث تغییر طعم و حتی فساد روغن میشود.
استفاده درست از ظرفیت: اگر دستگاه خانگی است، نباید انتظار کار مداوم و طولانی داشته باشید. بهتر است بعد از هر نیم ساعت کار، دستگاه کمی استراحت کند.
انتخاب دانه مناسب: دانههای تمیز، خشک و بدون گرد و خاک بهترین نتیجه را میدهند.
روغنکاری قطعات متحرک: هر چند وقت یک بار باید یاتاقانها و اتصالات مکانیکی دستگاه روغنکاری شوند تا از فرسودگی جلوگیری شود.
نگهداری در محیط خشک: رطوبت میتواند باعث زنگزدگی قطعات شود.
این نکات ساده شاید کوچک به نظر برسند، اما رعایت آنها تفاوت زیادی در کیفیت روغن و عمر دستگاه ایجاد میکند.
تفاوت دستگاه روغن گیری صنعتی و دستگاه روغن گیری خانگی
ظرفیت تولید: دستگاههای صنعتی میتوانند روزانه صدها کیلو دانه روغنی را پردازش کنند، اما دستگاه خانگی برای چند کیلو در روز طراحی شده است.
قدرت موتور: موتورهای صنعتی بسیار قویتر و طراحیشده برای کار مداوم هستند.
جنس قطعات: دستگاههای صنعتی معمولاً از استیل ضد زنگ سنگینوزن و مقاوم ساخته میشوند، در حالیکه نسخههای خانگی سبکتر و سادهترند.
امکانات کنترلی: دستگاههای صنعتی اغلب مجهز به پنل دیجیتال، تنظیم فشار و دما هستند، در حالیکه نسخههای خانگی سادهتر عمل میکنند.
قیمت: تفاوت قیمتی بین این دو بسیار زیاد است و به همین دلیل خرید دستگاه خانگی برای استفاده شخصی بهصرفهتر است.
در نتیجه، اگر مصرف شما محدود و خانوادگی است، دستگاه خانگی بهترین گزینه است. اما برای راه اندازی کسب و کار و تولید انبوه، حتماً باید سراغ دستگاههای صنعتی بروید.
روش ساخت دستگاه روغنگیری ترکیبی از چند قطعه ساده اما بااهمیت است از موتور و مارپیچ گرفته تا فیلتر و محفظه با ابزارهای پایه و کمی مهارت فنی حتی میتوان نسخهای خانگی و ارزان از این دستگاه ساخت. اما مهمتر از ساخت، آشنایی با تفاوت مدلهای خانگی و صنعتی و رعایت نکات نگهداری است. دستگاه روغنگیری میتواند هم برای تولید روغن سالم خانگی و هم برای کسبوکارهای کوچک و بزرگ یک انتخاب عالی باشد.
سوالات متداول
۱. آیا میتوان دستگاه روغن گیری را در خانه ساخت؟
بله، اگر ابزار و قطعات لازم داشته باشید، میتوان نسخه ساده خانگی ساخت.
۲. کدام دانهها برای روغن گیری خانگی مناسبتر هستند؟
کنجد، سیاهدانه، گردو و بادام از بهترین گزینهها هستند.
۳. هزینه ساخت یک دستگاه روغن گیری خانگی چقدر است؟
بسته به کیفیت قطعات، معمولاً بین چند میلیون تا دهها میلیون تومان متغیر است.
۴. دستگاه خانگی چه مدت میتواند کار کند؟
بهتر است هر نیم ساعت کار، چند دقیقه استراحت داده شود تا موتور آسیب نبیند.
۵. آیا کیفیت روغن خانگی با صنعتی فرق دارد؟
از نظر سلامت و خلوص، روغن خانگی حتی بهتر است؛ فقط حجم تولید کمتر خواهد بود.
